Kısa cevap
TIR kullanmak için B sınıfının üzerine C, onun üzerine CE sınıfı ehliyet alınır ve bu iki sınıf 21 yaşını bitirenlere verilir. İşe başlamak için ayrıca SRC 4 ya da SRC 3, psikoteknik raporu ve adınıza düzenlenmiş takograf kartı gerekir. Tehlikeli madde taşıyacaksanız listeye SRC 5 eklenir.
TIR için hangi ehliyet sınıfı gerekir
Çekici ile dorse birleşik araç sayıldığı için aranan sınıf CE’dir. Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 75. ve 76. maddeleri yük araçlarındaki basamakları aşağıdaki gibi dizer.
B’den CE’ye atlanamaz, arada C sınıfı alınır. CE sınıfı B, C ve C1 ile kullanılan araçları da kapsadığından, önce kamyonda çalışıp sonra çekiciye geçmek isteyen sürücü için de yol aynıdır.
SRC 4 mü SRC 3 mü alınmalı
Yük taşıyan şoförün mesleki yeterlilik belgesi çalışacağı hatta göre seçilir. Yurt içi eşya ve kargo işinde SRC 4, yurt dışı seferinde SRC 3 istenir. SRC 3 alan kişi SRC 4’ü de almış sayılır, bunun tersi geçerli değildir.
Belge MEB’e bağlı özel ulaştırma hizmetleri kurslarında eğitim ve teorik sınavla alınır, sınavda 100 üzerinden 60 puan yeter. İleride uluslararası çalışan bir firmaya geçme ihtimaliniz varsa baştan SRC 3 almak ikinci kursa gitmenizi önler.
SRC ehliyet sınıfına değil işe bağlıdır. Kamyondan çekiciye geçerken yeniden alınmaz, yurt içinden uluslararası taşımaya geçerken ise fark derslerine katılıp sınava girmek gerekir.
Psikoteknik raporu hangi aşamada alınır
Ehliyet ve SRC bittiğinde nakliye firmasının soracağı belgelerden biri psikoteknik raporudur. Dayanak Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 34/1-e bendidir ve rapor her beş yılda bir alınır. SRC kursuna kayıtta rapor sorulmadığı için değerlendirmeyi kurs sürerken yaptırabilirsiniz.
Değerlendirme İl Sağlık Müdürlüğü tarafından onaylı ve ruhsatlı bir merkezde, psikolog eşliğinde 12 testle yapılır. TIR adayı için ayrı bir sınav yoktur, test bataryası öteki ticari sürücülerle aynıdır.
Raporu elinize almanız süreci bitirmez. 45 gün içinde bir psikiyatri uzmanına gitmezseniz 6 ay yeniden teste giremezsiniz. Muayenenin ardından rapor e-Devlet’e işlenir ve 5 yıl geçerli olur.
Takograf kartı nereden alınır
Takograf sürüş ve dinlenme sürelerini kaydeder, cihazın zorunlu olduğu araçta şoför kendi adına çıkarılmış sürücü kartıyla çalışır. Kartı TOBB verir, ön başvuru e-Devlet’teki Sayısal Takograf Kart Başvuru Sistemi üzerinden yapılır. Kart başvurusunda psikoteknik raporu istenmez.
Mesleğe yeni giren şoförün baştan bilmesi gereken kural, kartın ödünç verilmemesidir. 29 Ocak 2026 tarihli değişiklikten bu yana başkasının kartını kullanan da kartını veren de SRC belgesini kaybeder. Çalıştığınız firmaya da her ihlal için 75 uyarma yazılır.
Tehlikeli madde taşıyacaksanız SRC 5
Akaryakıt, LPG ya da kimyasal taşıyan sürücü, yurt içinde de yurt dışında da SRC 5 taşır. Temel eğitim 18 saat teorik ve 1 saat uygulamadır, tanker için 12 saat teorik ve 1 saat uygulamalı ek eğitim alınır. Sınav 1 saat sürer ve 60 puan yeter.
Belge 5 yıl geçerlidir, yenilemek için son yıl içinde yenileme eğitimine girip Bakanlığın sınavını yeniden geçmek gerekir. SRC 5 alacak kişinin 66 yaşından gün almamış olması şarttır. Bu belge psikoteknik raporunun yerine geçmez, tanker şoföründen rapor ayrıca istenir.
Adım adım sıra
Ehliyet basamakları birbirini bekler, SRC ile psikoteknik ise aynı dönemde yürütülebilir.
İşe başladıktan sonra belgeleri ne riske atar
Yetki belgeli nakliye firması taşıma başlamadan önce sizi U-ETDS sistemine şoför olarak yazar ve bu kayıt mücbir sebep dışında değiştirilemez. Sisteme yazıldığınız gün SRC belgenizin ve psikoteknik raporunuzun geçerli olması gerekir.
SRC 3 ya da SRC 4 sahibinin kaçakçılık, uyuşturucu ticareti, hırsızlık ve dolandırıcılık gibi yönetmelikte sayılan suçlardan adli sicil kaydı tespit edilirse belgesi iptal edilir. Ehliyet tarafında ise ticari araçta 5 yıl içinde toplam 3 kez alkollü araç kullanma ya da ölçümü reddetme sürücü belgesinin iptaline yol açar.
