Kısa cevap
Yük taşımasında şoför bilgisi, taşıma başlamadan ve şoförün araca bineceği nokta belirtilerek U-ETDS'ye girilir. Mücbir sebep yoksa sonradan değiştirilemez, aynı şoför çakışan iki sefere yazılamaz. Sistem şoförün adını kaydeder, SRC belgesinin ve psikoteknik raporunun geçerli olmasını sağlamak ise firmanın yükümlülüğüdür.
Şoför bildirimini kim yapar
U-ETDS, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının Ulaştırma Elektronik Takip ve Denetim Sistemidir. Bildirim yükümlülüğü şoföre değil yetki belgesi sahibine aittir. Hangi belgenin neyi bildireceği Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 40. maddesinde sayılır.
Eşya tarafında C3, K1, K3, L1, L2, N1 ve N2 belgeli firmalar taşıma senedi bilgilerini, göndereni ve alıcıyı bildirir. C1 ve K2 belgelerinde bildirim yalnızca tehlikeli madde taşınıyorsa söz konusudur. Hepsinde son an aynıdır, bilgi taşıma başlayıncaya kadar girilir.
Şoför bildiriminin üç kuralı
15 Mayıs 2025 tarihli değişiklikle yönetmeliğin 32. maddesine şoför bildirimi için dördüncü fıkra eklendi. Fıkra hem yolcu seferlerini hem eşya taşımalarını kapsar ve üç şey ister.
Yük taşımada son an ve biniş noktası
Eşya taşımasında son an aracın hareket ettiği andır. Gece 04.00'te depodan çıkacak bir çekici için şoför, araç yola koyulmadan sisteme yazılmış olmalıdır. Taşıma bildirilip şoför alanı boş bırakılırsa ya da biniş noktası yazılmazsa kayıt eksik sayılır.
Biniş noktası çift şoförlü uzun yolda önem kazanır. İkinci şoför yükleme yerinde değil de yol üzerindeki bir indirme bindirme noktasında direksiyona geçecekse, o nokta taşıma başlamadan girilir. Yolda binen şoförü sonradan eklemek değişiklik yasağıyla çatışır.
Şoför değişirse ne yapılır
Değişiklik yalnızca mücbir sebeple yapılabilir. Yönetmelik bu maddede mücbir sebebi tanımlamaz, hangi durumun kabul edileceği somut olaya göre değerlendirilir. Şoförün gece hastaneye kaldırılması ile işe gelmediği için yerine başkasının yazılması aynı şey değildir.
Değişiklik zorunlu olduysa gerekçeyi belgeleyin. Hastane kaydı, kaza tutanağı ya da yolun kapandığını gösteren resmî duyuru sefer dosyasında saklanmalıdır. Mücbir sebep dışındaki her değişiklik ya da iptal için 5 uyarma öngörülür.
Aynı şoför iki sefere yazılırsa
Şoför kalemleri içinde en ağır yaptırım buradadır. Fiilen çalıştığı saatlerde ikinci bir sefere yazılan şoför için sefer başına 30 uyarma verilir. Kabahatin sonradan suç unsuru taşıdığı anlaşılırsa yetki belgesi sahibine ayrıca 150 uyarma yazılır.
Çakışma çoğunlukla planlamadan doğar. Sabah teslimatından dönen şoför trafikte gecikir, öğlen yüklemesi ise aynı isimle bırakılmıştır. Yönetmelik kasıt ile dikkatsizliği ayırmaz, şoförlerin çalışma aralıklarını gösteren basit bir çizelge bu hatayı önler.
Çakışan sefer uyarmaları, takograf ihlalleri ve hiç bildirilmeyen seferlerle birlikte bir takvim yılında 1.000'e ulaşırsa firmaya ayrıca 500 uyarma verilir. Bu tutanaklar yetki belgesinin iptal hesabına girer.
Yük taşıyan firmalar için uyarma sayıları
Kalemler her zaman üst üste binmez. Hiç bilgi iletilmeyen taşımada alt kalemler ayrıca uygulanmaz, şoför bilgisi hiç yoksa 10 ve 5 uyarmalık şoför kalemleri yeniden sayılmaz. Uyarmalar bedeli ödenerek kaldırılır.
Bildirimde psikoteknik ve SRC kontrolü
U-ETDS şoförün kim olduğunu kaydeder, belgelerini değil. Sistemin psikoteknik raporunu Sağlık Bakanlığı kayıtlarından kendiliğinden denetlediğine dair yayımlanmış resmî bir düzenleme kaynaklarımızda yer almıyor. Raporun tarihini firma kendi şoför dosyasında izlemelidir.
Şoförün işe uygunluğunu yönetmeliğin 34. maddesi belirler. İşe uygun SRC belgesi (a) bendinde, her beş yılda bir alınan psikoteknik raporu (e) bendinde aranır. 40. maddenin 28. fıkrası da yetki belgesi sahibini bu nitelikleri taşıyan şoför çalıştırmakla yükümlü tutar.
Raporu dolmuş şoförü yazmak U-ETDS açısından eksiksiz bir bildirim olabilir, denetimde ise ayrı bir ihlaldir. Bu durumda idari para cezası uygulanır ve tutanaktaki madde esas alınır. SRC belgesi de yoksa şoföre ve işleticiye ayrıca idari para cezası yazılır.
Sisteme yazılan şoförün dosyasında neler güncel olmalı
Filolarda rapor bitişleri çoğu zaman aynı aylara yığılır. Kaynarca'daki merkezimizde birden fazla şoförü olan firmaların randevuları sefer programına göre gün içine yayılarak planlanır, test 60 ila 90 dakika sürer.
